14.12.2010r. - Nauka, przemysł i standaryzacja wspólnie w służbie Smart Grid
Konferencja przygotowana wspólnie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Urząd Regulacji Energetyki dała do zrozumienia, że bez dobrze przygotowanego i zorganizowanego zaplecza badawczo – rozwojowego projekty Smart Grid w Polsce nie dadzą w pełni oczekiwanych efektów, a rewolucji smart nie jest już w stanie nic i nikt zatrzymać!
Miejscem konferencji pt.: „Smart grids a poprawa efektywności energetycznej. Nauka i standaryzacja w rozwoju inteligentnych sieci.” była, nie bez kozery, siedziba Polskiej Akademii Nauk, a jej otwarcie zaintonowała sama Pani Profesor Barbara Kudrycka – Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W swoim wystąpieniu Profesor Kudrycka podkreśliła wagę jaką Rząd przywiązuje do rozwoju nowych technologii w zakresie poprawy efektywności energetycznej. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego już ponad rok temu przekazał ponad 300 mln zł na realizację strategicznego programu badawczego pt. ”Zaawansowane technologie pozyskiwania energii” prowadzonego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.
Dr Mariusz Swora – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, zaznaczył, że płaszczyzna współpracy nauki i przemysłu powinna stać się szkieletem dla wdrażania technologii Smart Grids w naszym kraju. URE angażuje się na każdej możliwej płaszczyźnie potrzebnej dla rozwoju nowych technologii w energetyce. Utworzenie Krajowej Platformy Technologicznej Energetyki to jeden z kroków w kierunku tworzenia mostów nauka – przemysł – samorząd – administracja, gdyż posiada formułę otwartego konsorcjum, w którego skład wchodzą m. in. URE, Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przedstawiciel samorządu terytorialnego w osobie Marszałka Województwa Pomorskiego oraz przedstawiciele nauki m.in. Politechnika Gdańska. Tego typu działania winny być spoiwem dla jak najszybszej komercjalizacji i wdrożenia technologii Smart Grid.
Otwarcie konferencji uświetnili swoimi wystąpieniami również: Jego Magnificjencja Rektor Politechniki Wrocławskiej prof. dr hab. Tadeusz Więckowski – inicjator powstania Konsorcjum Smart Power Grids Polska oraz Prezes Zarządu ENERGA – OPERATOR S.A. Pan Leszek Nowak.
W konferencji uczestniczyło ponad 150 osób reprezentujących świat nauki, sektor energetyczny i administrację - z Polski i wielu krajów Europy i Azji. Do Warszawy przyjechali przedstawiciele instytucji regulacyjnych z Gruzji, Azerbejdżanu i Węgier. Gościem specjalnym konferencji był Jego Ekscelencja Thomas Østrup Møller, Ambasador Królestwa Danii w Polsce.
Prezentacja „Rola technologii smart w działaniach na rzecz poprawy efektywności energetycznej” Prof. dr hab. Tadeusza Skoczkowskiego z Politechniki Warszawskiej rozpoczęła serię zaplanowanych wystąpień. Profesor Skoczkowski przedstawił kompleksowy obraz polskiej energetyki z uwzględnieniem scenariuszy implementacji nowych technologii smart, zestawiając ze sobą wszystkie inicjatywy technologiczne występujące obecnie w Polsce i na Świecie – m. in. wykorzystanie OZE i technologii CCS. Przekonywał, że od rewolucji Smart Grid w Polsce nie ma już ucieczki. Dr inż. Krzysztof Hajdrowski z Politechniki Poznańskiej w wystąpieniu pt.: „Smart grids – drogi realizacji i sposoby upowszechnienia” przypomniał znaczenie badań i prac rozwojowych w rozwoju technologii na świecie – szczególnie modernizacji sieci transmisyjnych – jak również przewidywania odnośnie wysokich kosztów wdrożenia rozwiązań smart w Polsce, powołując się na prezentowany już publicznie raport PTPiREE.
W pierwszej części konferencji ostatni głos zabrał dr inż. Wojciech Myślecki z Politechniki Wrocławskiej prezentując w wystąpieniu pt.: „Smart Grids w Polsce” ideę rozwoju inteligentnych sieci w naszym kraju, nawiązując tym samym do słów Rektora Politechniki Wrocławskiej, który zaznaczył, iż to właśnie uczelnie w Polsce stanowiąc zaplecze badawczo – rozwojowe, powinny stać się integratorem dla tego typu przedsięwzięć technologicznych. Politechnika Wrocławska pełniąc tą rolę była inicjatorem dla utworzenia Konsorcjum „Power Smart Grids Polska.”, powstanie którego formalnie i uroczyście przypieczętowano 3 listopada 2010 roku. Do konsorcjum należą m. in. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ENERGA OPERATOR S.A., Bank Zachodni WBK S.A., Winuel S.A, Apator S.A., Instytut Problemów Jądrowych w Świerku i Politechnika Opolska.
Do prezentacji pt.: „Case study. Wdrożenie projektu AMI w Energa Operator” zaprosił Pana Rafała Czyżewskiego – Wiceprezesa Zarządu Energa Operator S.A. – Pan Marek Woszczyk, Wiceprezes Urzędu Regulacji Energetyki. Wystąpienie Pana Czyżewskiego z pewnością zelektryzowało uczestników konferencji, gdyż uzmysłowiło jak bardzo ten Operator Systemu Dystrybucyjnego jest zaangażowany w implementację technologii inteligentnego opomiarowania. W wyniku przedstawienia długoletniego planu finansowego przez spółkę skutkującego instalacją ponad 2,5 mln liczników elektronicznych i inwestycjami ponad 1,5 mld złotych – wspartymi również poprzez działania badawczo - rozwojowe wspólnie z Instytutem Energetyki w Gdańsku – wątpliwości odnośnie ekonomiki implementacji technologii Smart Metering zostały rozwiane. Krótko mówiąc: To się opłaca!
Konferencja, oprócz wskazania miejsca nauki i przemysłu w przedsięwzięciach implementacyjnych Smart Grid, odniosła się w dużej mierze do zjawiska standaryzacji, o potrzebie zaangażowania którego zrobiło się głośno w ostatnim czasie na Zachodzie ( szczególnie w USA). Wydarzenia, działania i wreszcie projekty mające służyć pomocy w określeniu standardów i norm w efektywnym funkcjonowaniu wszystkich elementów Smart Grid przedstawili zaproszeni goście: Pan Nicolas Arcauz (Iberdrola, OPENmeter) w prezentacji pt.: „Działania OPENmeter na rzecz standaryzacji projektów AMI” oraz Pan Thomas Nelson z Amerykańskiej agencji NIST (National Institute of Standards and Technology) w prezentacji pt.: „Inteligentne sieci w amerykańskim modelu standaryzacyjnym”.
Nicolas Crauz wyjaśnił, iż projekt OPENmeter jest realizowany na zlecenie Komisji Europejskiej, a jednym z jego walorów jest dostępność wyników prac badawczych na jego stronie internetowej: www.openmeter.com. Projekt rozpoczął się w 2009 roku, a jego koniec przewiduje się w drugim kwartale 2011 roku. Przez ten czas zadanie jakie stoi przed autorami projektu jest nie bez znaczenia, gdyż jest to jedyny projekt badawczy w Europie na tak dużą skalę, który ma za zadanie przedstawienia najlepszej możliwej drogi do standaryzacji technologii inteligentnego opomiarowania (Smart Metering). Zaletą projektu jest jego otwartość, wiążąca się z testowaniem w projekcie tylko tych technologii, które są w całości dostępne publicznie (wraz z kodami, opisami technicznymi etc.). Wszystko to, co rozumiemy pod hasłem Smart Metering, infrastruktura AMI to nic więcej, jak szereg narzędzi i aplikacji potrzebnych do działania całego systemu, oferowanych obecnie przez wiele firm na całym świecie. Stąd badania, następnie wybór, a w końcu zaproponowanie takiej standaryzacji, dzięki której większość produktów tego segmentu rynku będzie ze sobą kompatybilna – te wszystkie czynności są celem projektu. Przygotowana w ten sposób wiedza stanowić będzie istotną informację dla przedsiębiorstw, instytucji o charakterze regulacyjnym i wreszcie państw europejskich deklarujących inwestycje w nowoczesne technologie energetyczne. Warto nadmienić, iż projekt OPENmeter reprezentuje całą rzeszę partnerów/firm produkujących narzędzia i aplikacje dla AMI a projekt koordynuje Iberdrola (hiszpańska firma, gdzie w samym kraju inwestycje na Smart Grid wyniosły w bieżącym roku ponad 800 mln dolarów) przy merytorycznym wsparciu firmy KEMA.
Thomas Nelson reprezentujący agencję NIST przedstawił jak z problemem standaryzacji radzą sobie w chwili obecnej Stany Zjednoczone. Warto dodać, że to w Stanach od końca lat ’90-tych do teraz trwa duży boom na Smart Grid, a co z a tym idzie jest to rynek, który sporo w ostatnim czasie ewoluował i posiada najwięcej doświadczeń z implementacji technologii smart w energetyce. Smart Grid jest także jednym z priorytetów administracji obecnego Prezydenta Baracka Obamy. Agencja NIST stara się przewidzieć jakie w przyszłości będą skutki, a co za tym idzie udział w rynku konkretnych technologii. NIST kładzie nacisk na standaryzację głównie w obszarach bezpieczeństwa przechowywania danych pomiarowych, uzależnia je od reakcji strony popytowej i efektywności wykorzystania rozwiązań smart przez użytkowników, dystrybucji energii elektrycznej, transporcie z wykorzystaniem energii elektrycznej, systemów telekomunikacyjnych do obsługi infrastruktury AMI, a w końcu samej infrastruktury AMI. Dla efektywnego i bezpiecznego rozwoju NIST opracował do tej pory raporty nt. wizji Smart Grid w odniesieniu do optymalnego modelu jego wykorzystania w przyszłości, zidentyfikował 75 istniejących standardów, realizuje 16 projektów tzw. Action Plans mających na celu wypełnianie luk w zakresie standardów oraz opracował Companion Cyber Security Strategy. Standardy z jakich korzysta agencja pochodzą głównie ze sfery firm i podmiotów międzynarodowych, stąd NIST dba o jak najlepsze ich wykorzystanie w przedstawianych propozycjach normalizacyjnych we własnym kraju. Wszystkie potrzebne informacje dostępne są na stronie NIST http://www.nist.gov/smartgrid/.
Kolejnymi ciekawymi prezentacjami nawiązującymi do problematyki standaryzacji i normalizacji były: „Jednostka normalizacyjna w systemie normalizacji dobrowolnej” dra inż. Tomasza Schweitzera – Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) oraz „Liczniki smart a prawna kontrola metrologiczna” Janiny Popowskiej, Prezesa Głównego Urzędu Miar (GUM). Pierwsza z nich przybliżyła problematykę normalizacyjną w Polsce, a także wyjaśniła pojęcie norm i standardów w polskim systemie prawnym, jak i systemie procedur wykorzystywanych przy ich określaniu przez PKN. Druga, uwidoczniła rolę Głównego Urzędu Miar, polegającą na zapewnieniu wzajemnej zgodności z międzynarodowym systemem miar, a także prawnej kontroli metrologicznej – w tym m. in. zatwierdzanie typów przyrządów pomiarowych, jak i legalizacja urządzeń pomiarowych. Pani Prezes podkreśliła, że w chwili obecnej brak jest prawnej definicji dla urządzeń smart meters, stąd urząd angażuje się w prace w tym temacie, zarówno na forum międzynarodowym, jak i krajowym.
Ostatnią, bo trzecią część konferencji poprowadził Prezes URE dr Mariusz Swora i zaprosił do wystąpienia Pana Jamesa Strap’a – Leader, Global Center of Competency for Energy & Utilities IBM Global Business Services, który w prezentacji pt.: „Smart Metering – droga od wdrażania projektów pilotażowych do ich realizacji i wypracowania dobrych praktyk” przedstawił dwa zaawansowane projekty: projekt realizowany w prowincji Ontario i projekt realizowany w USA w stanie Teksas. Cechą wspólną obu projektów jest centralne repozytorium danych pomiarowych. W prowincji Ontario inicjatywa wypłynęła od rządu prowincji a w przypadku projektu w Teksasie była to wspólna inicjatywa czterech wiodących przedsiębiorstw energetycznych. Dodatkowym charakterystycznym przypadkiem jest realizowany aktualnie projekt w Wielkiej Brytanii, zakładający utworzenie przedsiębiorstwa (tzw. DCC – Data Comms Co) realizującego funkcje pozyskiwania danych z wszystkich liczników energii elektrycznej i gazu i zapewniającego ich przetwarzanie i udostępnianie.
Pan Wojciech Lubczyński – Pełnomocnik Zarządu PSE Operator S.A. w wystąpieniu pt.: „Programy zarządzania popytem w środowisku inteligentnego opomiarowania jako narzędzie poprawy bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego” przedstawił punkt widzenia operatora systemu przesyłowego w kontekście implementacji rozwiązań Smart Grid.. PSE Operator S.A. przygotowując się na scenariusze braku mocy wytwórczych, zakłada wprowadzenie modelu Smart do polskiej energetyki, którego istotnym elementem będzie reakcja strony popytowej (demand response). PSE Operator S.A. opracował tzw. Model Rynku Opomiarowania w ramach prowadzonego projektu pt.: „Budowa systemu zarządzania popytem na rynku energetycznym”, który przewiduje utworzenie centralnego repozytorium danych pomiarowych, które będzie zarządzać wszystkimi danymi pomiarowymi w kraju, umożliwiając realizację programów zarządzania stroną popytową.
Wystąpienie pt.: „ Projekt SM w CEZ – wykorzystanie BI do analizy danych płynących z systemu SM” przygotowane przez Pana Jacka Piotrowskiego, Dyrektora Rynku Przemysłowego w Hewlett – Packard Polska, przybliżyło problematykę kwestii kluczowych dla efektywnego prowadzenia biznesu - parametru jakim jest szybkość wymiany informacji. Rola wykorzystania Business Intelligence w projektach smart, ale także w przedsiębiorstwach energetycznych jest priorytetowa, gdyż pozwala przewidywać rozwój biznesu i dostosowywać się niemalże w czasie „rzeczywistym” do potrzeb klienta. Bez pełnego zaangażowania przedsiębiorstw z branży elektroenergetycznej, dla których optymalizacja procesów biznesowych jest narzędziem wykorzystywanym na co dzień, uzyskanie efektów wdrożenia Smart Metering, a w konsekwencji stworzenia inteligentnej sieci (Smart Grid), będzie bardzo trudne do osiągnięcia.
Reasumując, jedynie współpraca nauki, przemysłu, branży energetycznej, samorządu terytorialnego i administracji rządowej zapewni efektywny rozwój technologii Smart Grid, a co za tym idzie – przyczyni się do sukcesu i modernizacji polskiej gospodarki.
PIIO.PL
